Neden Kitap Dostu Çocuklar Yetiştirmeliyiz?

Kitap okumanın çocukların öncelikle zihinsel gelişimlerine, daha sonra da sosyal ve ahlaki gelişimlerine çok önemli katkılarının olduğunu uzun yıllardır biliyoruz. Her geçen gün yapılan araştırmalar ile çocuk gelişimi hakkında birçok yeni bilgi öğrendiğimiz gibi bu konuda da önemli veriler ortaya çıkıyor.

30 Milyon Kelime Farkı

Son zamanlarda yapılan geniş çaplı bir araştırmada aile tipleri ve evde konuşulan kelime sayısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada; kitap okunmayan, aileleriyle ihtiyaçlarının giderilmesi dışında vakit geçirmeyen çocuklar ile kitap okunan, aileleriyle kaliteli sohbet etme şansı bulan çocuklar karşılaştırılmıştır. İlk gruptaki çocukların 3 yaşına geldiğinde 15 milyon kelime, ikinci gruptakilerin ise 45 milyon kelime duyduğu gözlemlenmiş, ortaya çıkan farkın ise 30 milyon kelime olduğu açıklanmıştır. Bu sonuç ile çocuk gelişimi alanında önemli veriler elde edilmiş, bu farkın dil bilgisi, matematik öğrenme yetilerini etkilediği görülmüştür.

IQ'yu dahi etkileyen bu kelime farkının oluşmaması için yapılabilecek en önemli şey, çocuklara doğdukları andan itibaren kitap okumaktır.

Kitap Okumanın Çocuk Üzerindeki Etkileri

Gelin fazladan milyonlarca kelime duymanın önemini ve kitap okumanın çocuk üzerindeki etkilerini madde madde inceleyelim:

• Çok küçük yaşlardan itibaren, basılı bir yerden kitap okuyan/dinleyen çocuklar, duydukları ve okudukları ile görseller arasında bağ kurarlar. Böylece hem dikkatleri hem de ilişki kurma becerileri desteklenmiş olur.
• Beyin; açılan her yeni sayfada ilk kez gördüğü bir yere girmiş gibi uyarılıp, dikkat kesilir, bu da zihni geliştirmenin yanında dikkati de artırır.
• Kitap okumanın dikkat üzerindeki etkileri bunlarla sınırlı değildir. Dikkati artırmanın yollarından biri konsantrasyon isteyen şeyleri pratik etmektir. Hareket etmeyen bir şeye yoğunlaşarak dinlemek odaklanma için en iyi fırsattır. Çocukların yaşlarına uygun bir süre boyunca kitap okuması/dinlemesi onların dikkat sürelerini olumlu yönde etkileyecektir.
• İlk yıllar beynin en hızlı bağlantı kurduğu yıllardır, bu nedenle her açıdan beyni beslemek çok önemlidir. Kitap okurken çocukların parmak uçları uyaranla buluştuğu için dokunsal, zihinleri de kelimelerle buluştuğu için sözel olarak gelişimlerine katkı sağlamış oluruz.
• Çocuk; oturmaya başladığında kaba motor gelişimi, ince motor gelişimi, el göz koordinasyonu, görme mesafesini ayarlama, renkleri daha ayrıntılı fark etme becerileri, kitaplarla oynayarak gelişebilir.
• Diyalog kurmanın verimli bir yolu olan kitap, çocukla ebeveyn arasında sevgi dolu bir iletişim sağlar. Üstelik çocuğu sözlü olarak doğru besler.
• Kitap okuyan çocuklar; neden sonuç ilişkisini öğrenir ve bu bağlantıyı kurmak matematikte, bilimsel çalışmalarda, günlük yaşantılarında hatta arkadaşlık ilişkilerinde fayda sağlar.
• Dil zenginliği, kelimeleri yerinde kullanmayı ve kendini ifade etme becerisini beraberinde getirir. Kitap okuduğumuzda çocuklarımız sözel olarak kendini ifade etme becerisini kazanacak, zor durumlarında şiddete veya başka yöntemlere başvurmayacaklardır. Kendini ifade etme becerisi özgüveni de olumlu etkileyecektir.
• Çocukların düşünme, problem çözme, yaratıcılık gibi becerilerinin gelişmesini sağlar. Bunlar akademik hayatlarında önemli olduğu kadar iş hayatlarında da onlar için önemli becerilerdir.
• Çocuklarımızın üretmesini, yeni ürünler ortaya koymasını istiyorsak hayal güçlerinin ve yaratıcılıklarının gelişmesi gerekmektedir. Farklı hikayeler duymalarına yardım ederek ve kitaplar ile yeni dünyalara adım atmalarını sağlayarak hayal gücü ve yaratıcılıklarını destekleyebiliriz.
• PISA 2018 Raporuna göre okuma artık metnin içindeki bilgiyi çıkarmaktan ibaret değildir; okumak bugün bilgiyi inşa etmek, eleştirel düşünmek demektir. Okumanın sadece salt bilgi almaya yaramadığı, ayrıca 21. yüzyıl becerilerini desteklemesi açısından da önemli olduğu vurgulanmıştır.
• Kitap okumanın akademik başarıya olumlu etkisinin olacağı kesindir. Fakat yapılan bir araştırma evdeki kitap sayısının da önemli olduğunu bizlere göstermektedir. Yapılan araştırmaya göre evdeki kitap sayısı çocukların akademik başarısını doğrudan ve olumlu yönde etkilemektedir.
• Doğaya, doğadaki canlılara ve insanlara hassasiyet duymak için onları tanımak ve onların yaşamlarına farklı açılardan bakmak gerekir. Empatiyi hatta duygusal zekayı beslemek için kitaplar en güzel yardımcılarımızdır.
• Farklı karakterleri tanımak, onların yaşadıklarına şahit olmak çocuklara evrensel bir bakış açısı kazandıracak, onlara yeni bir vizyon katacaktır. Saygıyı, koşulsuz sevgiyi ve birçok değeri bu yolla öğreneceklerdir.
• Karakterlerle özdeşleşerek onların deneyimlerinden dersler çıkaracaklardır. En iyi öğrenme şekli yaşayarak öğrenmedir. Kitaplar bize başımızdan geçmese dahi birçok şeyi yaşamış karakterlerin hayatına girme şansı sunar. Bu etkisi de çocukların sorun çözme becerilerini geliştirecektir.

Geç kalmadan çocuklarımıza kitap okumaya başlamalıyız.

Monera Yayınları'ndan Öneriler

• Umut Işığı Masalları — 10 kitaplık masal kutusu. Erdemler, duygular, doğa ve okuma kültürünü besleyen hikayeler (7+ yaş).
• Küçük Kara Balık — Cesaret, keşfetme arzusu ve özgürlüğü işleyen zamansız bir klasik (7-10 yaş).
• Yusuf'un Sarı Gömleği — Duygu yönetimi, sabır ve aile iletişimini anlatan, küçük çocuklar için sıcacık bir hikaye (2-6 yaş).
• Kim Korkar Dişçiden / Kim Korkar Berberden — Korkularla yüzleşmeyi oyunlaştıran kalın karton kitaplar (4-7 yaş).

İlgili Yazılarımız

• Çocuklara Yaşa Göre Kitap Seçimi: 2-12 Yaş Rehberi
• Çocuklarda Bilişsel Gelişim Evreleri: 0-12 Yaş Beyin Gelişimi Rehberi
• Okul Öncesi Etkinlikler: Yaşa Göre Eğitici Oyunlar ve Aktiviteler (3-6 Yaş)